Column: Opzetten lokale graanketen is uitdagend, maar lessen uit verleden helpen
De koeien zijn naar de slacht en wij pachten 3 hectare van hun grond als extra akkerbouwareaal. Er staat nu winterbaktarwe. De een zijn dood is de ander zijn brood. In dit geval letterlijk. Over dat brood schreef ik in december nog een stuk met de titel 'De smaak van succes' en pas onlangs besefte ik de overeenkomsten tussen beide columns.
Lokale graanketen
Al twee jaar ben ik namelijk samen met anderen druk bezig met het opzetten van een echt lokale ‘Rijk van Nijmegen’-graanketen, waarbij onder andere baktarwe uit de regio via de Witte Molen in de vorm van bloem en meel zijn weg vindt naar de lokale bakkers. Waar we tegenaan lopen is aan de ene kant de onvoorspelbaarheid voor boeren van de opbrengst, kwaliteit en afzet en aan de andere kant de behoefte van bakkers aan continuïteit.
Om dit te bespreken zaten we afgelopen week met boeren, bakkers en molenaar Hans aan tafel bij Pizzacafé Desem, waar we heel toepasselijk verschillende broden en bagels van eigen graan proefden. We kwamen tot een systeem waarbij de lokale boeren hun baktarwe aanleveren bij de molen.
De molenaar maalt en mengt dit vervolgens naar ratio van de geleverde tarwe, waarna de bakkers hiermee proefbakken. Na goedkeuring kan de molenaar aangeven hoeveel ton gemengde lokale baktarwe er beschikbaar is, zijn de boeren verzekerd van afzet en de bakkers van continuïteit. Door dit jaarlijks zo te doen, kunnen boeren aansluiten aan de productie zijde en kunnen geïnteresseerde bakkers makkelijk hun behoefte kenbaar maken aan de afnamezijde. Zo wordt vraag en aanbod lokaal op elkaar afgestemd.
Onvergetelijke woorden
Terwijl sommigen van ons (ik) aan tafel een eurekamoment ervaarden, keek molenaar Hans ons stoïcijns aan en sprak de voor mij onvergetelijke woorden: „Ja, zo deden we het toen ik begon met malen in 1978 ook.”
Grappend zei ik tegen Hans dat de lokale graanketen dus hetzelfde is als je favoriete kledingstuk, als je er zelf maar lang genoeg in blijft geloven dan komt het vanzelf weer in de mode. Maar tegelijk had ik van binnen hetzelfde gevoel als toen ik de column schreef over Paul en Mieke. Ja, bij de Biesterhof werken wij hard aan een duurzaam voedselsysteem, maar uiteindelijk is bijna alles wat wij doen een herhaling van zetten van de generaties die ons voorgingen.
50 jaar ervaring
Of het nu het opbouwen van een gemengd boerenbedrijf op agro-ecologische principes is, het integreren van bomen in de voedselproductie of het bouwen van korte ketens. Het is zeker niet dat we terug moeten of kunnen naar vroeger, maar dat betekent niet dat we er niet heel veel van kunnen leren. Mijn voornemen vanaf nu is dan ook om, als we tegen een uitdaging in ons systeem aanlopen, niet opnieuw het wiel uit te vinden maar te rade te gaan bij iemand met 50 jaar ervaring op dat gebied. Om eerst maar eens dat te her-leren wat we bijna vergeten zijn.
Lees hier de column 'De echte pioniers'.
Lees hier een verhaal melkveehouderij Groenhouten, toen het bedrijf nog draaide.
De Biesterhof
Howard Koster pacht samen met zijn partner Claudi Rudorf 25 hectare landbouwgrond in Millingen aan de Rijn (GD). Samen zijn zij uitgekozen door burgercoöperatie Land van Ons, dat met geld van leden en investeerders landbouwgrond biodiverser wil maken. Koster beschikt over een SKAL-certificaat en richt zich op biologische landbouw. Wat begon als een woonhuis met 25 hectare landbouwgrond, is inmiddels uitgegroeid tot een levendige boerderij. Het bedrijf richt zich op meerdere takken, zoals onder meer akkerbouw, agroforestry en een CSA-tuinderij.
Koster studeerde biologische landbouw aan de Wageningen Universiteit en ontmoette tijdens die studie Rudorf. Het was een gezamenlijke droom om ooit een eigen boerderij te gaan bestieren. Koster en Rudorf woonden hiervoor in het Duitse Berlijn. Voor Agrio, de uitgever van deze website, verhaalt Koster over het opzetten van een levensvatbare, duurzame boerderij.
Tekst: Howard Koster
Beeld: Ellen Meinen
